Ostatnio głośno zaczęło się mówić o teorii poliwagalnej pana Stephana Porgesa. Naukowiec ten pochylił się nad działaniem nerwu błędnego. Nerw błędny jest dziesiątym, nerwem czaszkowym. Ściśle współpracuje z innymi nerwami czaszkowymi. Nerwem piątym-trójdzielnym, siódmym- twarzowym, dziewiątym językowo gardłowym, oraz jedenastym tak zwanym dodatkowym. Inne jego odnogi błądzą po całym ciele, jelitach, oplatają cały system pokarmowy, oraz serce płuca i oskrzela.
Nerw błędny unerwia ruchowo mięśnie podniebienia gardła i krtani, czuciowo opony twarde tylnego dołu czaszki, Tylny odcinek zewnętrznej powierzchni błony bębenkowej, skórę ściany tylnej i dolnej przewodu słuchowego, zewnętrznego część małżowiny usznej i krtań.
Porges wyodrębnił trzy funkcje, czy role nerwu błędnego. Odpowiedzialny jest on w sytuacjach zagrożenia za nieświadome reakcje naszego organizmu. Nerw błędny jest częścią układu autonomicznego, czyli niezależnego od naszej woli. I teraz jeżeli poddani byliśmy jakiejś sytuacji stresowej , sytuacji zagrożenia to na początku uruchamia się reakcje autonomiczna nerwu błędnego czyli zasada „walcz lub uciekaj”. Typowa reakcja na niebezpieczeństwo. Jeżeli jesteśmy poddani stresowi przez bardzo długi czas i nie możemy ani uciec ani walczyć lub jeżeli sytuacja nas przerosła, przeciwnik wydaje się wydaje się zbyt silny i nie możemy ani walczyć ani uciekać wtedy włącza się najstarsza część nerwu błędnego, grzbietowa, która powoduje reakcję zastygnięcia. Nasi przodkowie (gady) w ten sposób udawali martwych aby przeżyć. Zwalnia się rytm serca, oddech staje się prawie niedostrzegalny. Zamrażamy się. Taka reakcja naszego organizmu odpowiedzialna jest, między innymi, za stany depresyjne. Przeciwwagą dla reakcji „walcz, uciekaj” ‚lub reakcji zamrożenia to uruchomienie przedniej ,brzusznej części nerwu błędnego, która obejmuje serce i przednią część klatki piersiowej, szyję, twarz, uszy. Jeżeli ta część nerwu błędnego jest aktywna to funkcjonujemy w poczuciu „jest bezpiecznie”, znika poczucie zagrożenia. Wchodzimy w stan zaangażowania społecznego.
Co to oznacza? Biologicznie jesteśmy stworzeni do życia w stadzie. Będąc w społeczności czujemy się bezpiecznie. Jest to nam potrzebne do przetrwania, a przynajmniej takie informacje przekazuje nam nasz układ nerwowy. Dlatego część brzuszna nerwu błędnego umożliwia nam wchodzenie w bezpieczne relacje. Celem życia społecznego jest umiejętność znieruchomienia bez lęku. Możliwość przytulenia. Spokojnego patrzenia sobie w oczy. Bezpiecznego za stygnięcia. Jeżeli ktoś jest spięty, jeżeli jego mięśnie są napięte a układ współczulny znajduje się w stanie bardzo dużego pobudzenia to komunikuje on swój stan obronny innym. Jest to stan przygotowujący osobę do ruchu lub walki. W ten sposób informuje innych, że przebywanie blisko niego nie jest bezpieczne. I odwrotnie jeżeli ktoś czuję się bezpiecznie to jego mimika twarzy I sposób mówienia, ton głosu, przekazuje informacje jestem bezpieczny. Chcemy zbliżyć się do takiej osoby nawiązać relacje.
A więc nasz układ nerwowy przez cały czas skanuje otoczenie, poza naszą świadomością przyglądając się osobom, z którymi się mijamy pod kątem zagrożenia. Ale nie tylko to się dzieje. Nasz wzrok i słuch wychwytuje wiele sygnałów zagrożenia, które kojarzą nam się z naszą przeszłością i robi to bez udziału świadomości. A jeżeli w wyniku jakieś traumy nasz układ nerwowy utknął w przeszłości, to będzie nam sygnalizował zagrożenie którego w rzeczywistości dziś nie ma. Kolejne sygnały o niebezpieczeństwie nerw błędny przesyła z naszego ciała. 80% nerwu błędnego to nerwy ,które przesyłają sygnały z ciała do mózgu. Więc jeżeli w naszych jelitach dzieje się coś złego nasz mózg dostaje sygnał o zagrożeniu. Czujemy się zestresowani.
Tak więc Porges wskazuje na to, że nie funkcjonujemy tak jak przekonywała nas terapię behawioralnym w funkcji bodziec-reakcja, ale należy dodać jeszcze jeden ważny element czyli ciało. Funkcjonujemy w sekwencji bodziec- ciało- reakcja. I ten element ciała był do tej pory bardzo zaniedbany w terapiach psychologicznych.
Jak możemy uruchomić brzuszną część nerwu błędnego która powoduje że wchodzimy w stan poczucia bezpieczeństwa i w stan zaangażowania społecznego. Wyodrębniliśmy 15 sposobów:
METODY AKTYWACJI CZĘŚCI BRZUSZNEJ NERWU BŁĘDNEGO:
- Oddech. Głęboki. Przeponowy. Dłuższy wydech. Lub kwadrat po 4 sek.
- Wchodząc w relacje społeczne z ludźmi znajdującymi się w stanie równowagi i zaangażowania społecznego.
- Utrzymując kontakt wzrokowy. (5 minut w parach)
- Aktywnie słuchając.
- Śpiewając, mrucząc, mantrując OM.
- Tańcząc.
- Zabawa w interakcji z innymi i utrzymywaniem kontaktu wzrokowego.
- Głaszcząc twarz.
- Masując twarz, uszy.
- Ćwiczenia na nerw błędny. (Oczy, szyja, skręty)
- Dbając o higienę tego co słucham. Muzyka łagodna.
- Protokół słuchania terapeutycznego.
- Co oglądam. (Horrory, wojny, wiadomości, przemoc)
- Dbając o dietę.
- Elektrostymulacja nerwu błędnego Po uprzednim badaniu zmienności rytmu zatokowego serca.
Warto jest pochylić się nad nerwem błędnym i nad tymi prostymi metodami uruchamiania części brzusznej nerwu błędnego w terapii uzależnień. Widzimy ogromne postępy naszych pacjentów po zastosowaniu prostych podstawowych ćwiczeń związanych z neuroregulacją nerwu błędnego. Także terapia Grupowa, która jest podstawą w pracy naszego ośrodka powoduje, że wchodzimy w reakcje społeczne co bardzo dobrze Wypływa na uruchamianie części brzusznej nerwu błędnego. Czyli na poczucie bezpieczeństwa.